«Δεν είμαι καλός στις συνεντεύξεις.»

«Δεν έχω αρκετή εμπειρία για αυτή τη θέση.»

«Δεν είμαι άνθρωπος που τα καταφέρνει με τα δεδομένα.»

«Οι άλλοι είναι απλώς καλύτεροι από εμένα.»

Πόσες φορές έχουμε κάνει παρόμοιες σκέψεις όταν βρισκόμαστε μπροστά σε μια επαγγελματική πρόκληση;

Ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις ικανότητές μας επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες, την αποτυχία και τελικά την ίδια μας την εξέλιξη.

Εδώ ακριβώς έρχεται η έννοια του Growth Mindset.

Τι είναι το Growth Mindset;

Η έννοια του Growth Mindset αναπτύχθηκε μέσα από το ερευνητικό έργο της ψυχολόγου Carol Dweck και των συνεργατών της στο Stanford University.

Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, μπορούμε να διακρίνουμε δύο διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις ικανότητές τους: το Fixed Mindset και το Growth Mindset.

Στο Fixed Mindset, θεωρούμε ότι οι ικανότητες και η ευφυΐα μας είναι σε μεγάλο βαθμό σταθερές.

Έτσι, μια αποτυχία μπορεί εύκολα να μεταφραστεί σε:

«Δεν είμαι αρκετά καλός σε αυτό.»

Στο Growth Mindset, αντίθετα, αναγνωρίζουμε ότι οι δεξιότητές μας μπορούν να αναπτυχθούν μέσα από προσπάθεια, εξάσκηση, ανατροφοδότηση και εμπειρία.

Η ίδια αποτυχία μπορεί τότε να μεταφραστεί διαφορετικά:

«Δεν το έχω καταφέρει ακόμη. Τι μπορώ να μάθω από αυτή την εμπειρία;»

Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά αλλάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε μια πρόκληση.

Η δύναμη του «ακόμη»

Μία από τις πιο απλές ιδέες πίσω από το Growth Mindset βρίσκεται σε μία μικρή λέξη:

Ακόμη.

«Δεν ξέρω να χρησιμοποιώ αυτό το εργαλείο… ακόμη.»

«Δεν αισθάνομαι άνετα στις συνεντεύξεις… ακόμη.»

«Δεν έχω αποκτήσει τις δεξιότητες που απαιτεί αυτή η θέση… ακόμη.»

Η προσθήκη αυτής της λέξης δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις αδυναμίες μας. Αντίθετα, τις αναγνωρίζουμε χωρίς να τις αντιμετωπίζουμε ως κάτι μόνιμο.

Το «δεν μπορώ» γίνεται «δεν μπορώ ακόμη» — και έτσι δημιουργείται χώρος για μάθηση.

Τι μας δείχνει η έρευνα;

Η θεωρία του Growth Mindset έχει μελετηθεί εκτενώς τις τελευταίες δεκαετίες, ιδιαίτερα στον χώρο της εκπαίδευσης.

Σε μεγάλη έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Nature το 2019 και περιλάμβανε περισσότερους από 12.000 μαθητές, μια σύντομη online παρέμβαση Growth Mindset συνδέθηκε με βελτίωση της ακαδημαϊκής επίδοσης μαθητών που βρίσκονταν χαμηλότερα στην αρχική επίδοση, ενώ αύξησε και την επιλογή πιο απαιτητικών μαθημάτων σε σχολικά περιβάλλοντα που υποστήριζαν αυτή τη νοοτροπία.

Ταυτόχρονα, η συνολική επιστημονική εικόνα είναι πιο σύνθετη από την ιδέα ότι αρκεί απλώς να «σκεφτόμαστε θετικά». Μετα-αναλύσεις έχουν δείξει ότι η σχέση μεταξύ Growth Mindset και επίδοσης είναι υπαρκτή αλλά συνήθως μικρή και επηρεάζεται από παράγοντες όπως το περιβάλλον, οι διαθέσιμες ευκαιρίες και ο τρόπος εφαρμογής των σχετικών παρεμβάσεων.

Και αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα σημεία:

Growth Mindset δεν σημαίνει ότι αρκεί να πιστέψεις ότι μπορείς να κάνεις κάτι. Σημαίνει ότι πιστεύεις στη δυνατότητα εξέλιξης και είσαι πρόθυμος να κάνεις τις ενέργειες που απαιτούνται για αυτήν.

Πηγή: Yeager et al. (2019), A national experiment reveals where a growth mindset improves achievement. Διαβάστε την έρευνα.

Τι σημαίνει Growth Mindset στην καριέρα μας;

Στην επαγγελματική ζωή, θα συναντήσουμε αναπόφευκτα αποτυχίες.

Μία αίτηση εργασίας μπορεί να απορριφθεί.

Μία συνέντευξη μπορεί να μην πάει όπως περιμέναμε.

Μπορεί να ξεκινήσουμε να μαθαίνουμε μια νέα δεξιότητα και να μας φαίνεται εξαιρετικά δύσκολη.

Μπορεί ακόμη να κοιτάξουμε μια αγγελία εργασίας και να σκεφτούμε ότι δεν είμαστε αρκετά έτοιμοι για να κάνουμε αίτηση.

Το Growth Mindset δεν μας ζητά να προσποιηθούμε ότι αυτές οι δυσκολίες δεν υπάρχουν.

Μας βοηθά, όμως, να αλλάξουμε την ερώτηση.

Αντί για:

«Είμαι αρκετά καλός;»

μπορούμε να αναρωτηθούμε:

«Τι χρειάζεται να μάθω για να γίνω καλύτερος;»

Από το Fixed στο Growth Mindset

Μερικές μικρές αλλαγές στον εσωτερικό μας διάλογο μπορούν να αποτελέσουν την αρχή:

• ❌ «Δεν έχω αρκετή εμπειρία.»
  ✅ «Ποια εμπειρία χρειάζεται να αποκτήσω και ποιο μπορεί να είναι το πρώτο μου βήμα;»
• ❌ «Απέτυχα στη συνέντευξη.»
  ✅ «Τι έμαθα από αυτή τη συνέντευξη που μπορώ να χρησιμοποιήσω στην επόμενη;»
• ❌ «Δεν είμαι καλός στο networking.»
  ✅ «Το networking είναι μια δεξιότητα που μπορώ να εξασκήσω.»
• ❌ «Δεν ξέρω αυτό το πρόγραμμα.»
  ✅ «Δεν το γνωρίζω ακόμη. Πώς μπορώ να αρχίσω να το μαθαίνω;»

Growth Mindset δεν σημαίνει «προσπάθησε περισσότερο»

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική παρανόηση γύρω από το Growth Mindset.

Δεν σημαίνει απλώς ότι πρέπει να προσπαθούμε περισσότερο μέχρι να πετύχουμε.

Μερικές φορές χρειάζεται να αλλάξουμε στρατηγική.

Να ζητήσουμε feedback. Να αποκτήσουμε μια νέα δεξιότητα. Να ζητήσουμε βοήθεια. Να επαναπροσδιορίσουμε έναν στόχο ή ακόμη και να αναγνωρίσουμε ότι ένας συγκεκριμένος δρόμος δεν είναι κατάλληλος για εμάς.

Η εξέλιξη δεν προκύπτει μόνο από την προσπάθεια.

Προκύπτει από τον συνδυασμό προσπάθειας, μάθησης, ανατροφοδότησης, προσαρμογής και επιμονής.

Μια μικρή άσκηση

Σκέψου έναν επαγγελματικό στόχο που αυτή τη στιγμή σου φαίνεται δύσκολος.

Στη συνέχεια, γράψε:

1. Τι λέω στον εαυτό μου ότι «δεν μπορώ» να κάνω;
2. Ποια δεξιότητα μου λείπει αυτή τη στιγμή;
3. Τι μπορώ να κάνω για να την αναπτύξω;
4. Ποιο είναι ένα μικρό βήμα που μπορώ να κάνω αυτή την εβδομάδα;

Για παράδειγμα:

«Δεν μπορώ να βρω δουλειά ως Data Analyst γιατί δεν έχω επαγγελματική εμπειρία.»

μπορεί να μετατραπεί σε:

«Δεν έχω ακόμη επαγγελματική εμπειρία ως Data Analyst. Μπορώ όμως μέσα στους επόμενους δύο μήνες να δημιουργήσω δύο projects για το portfolio μου, να ζητήσω feedback για το CV μου και να αρχίσω να κάνω στοχευμένες αιτήσεις.»

Και κάπου εδώ το Growth Mindset συναντά τη στοχοθεσία: η σκέψη μετατρέπεται σε συγκεκριμένη δράση.

Συμπέρασμα

Η επαγγελματική εξέλιξη δεν είναι μια ευθεία γραμμή.

Περιλαμβάνει δοκιμές, αλλαγές κατεύθυνσης, απορρίψεις, λάθη και πολλές φορές αμφιβολία για τον ίδιο μας τον εαυτό.

Το Growth Mindset δεν υπόσχεται ότι κάθε στόχος θα επιτευχθεί ούτε ότι κάθε εμπόδιο μπορεί να ξεπεραστεί μόνο με θετική σκέψη.

Μας προσφέρει όμως κάτι πολύ πιο χρήσιμο:

την πεποίθηση ότι αυτό που μπορούμε να κάνουμε σήμερα δεν καθορίζει απαραίτητα αυτό που θα μπορούμε να κάνουμε αύριο.

Κάθε νέα δεξιότητα χρειάζεται ένα πρώτο βήμα.

Κάθε αποτυχία μπορεί να προσφέρει feedback.

Και κάθε «δεν μπορώ» μπορεί να γίνει η αφετηρία για ένα:

«Δεν μπορώ… ακόμη.»